Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index Forum Eerste Wereldoorlog
Hét WO1-forum voor Nederland en Vlaanderen
 
 FAQFAQ   ZoekenZoeken   GebruikerslijstGebruikerslijst   WikiWiki   RegistreerRegistreer 
 ProfielProfiel   Log in om je privé berichten te bekijkenLog in om je privé berichten te bekijken   InloggenInloggen   Actieve TopicsActieve Topics 

Vluchtelingen in Nederland 1914-1918
Ga naar Pagina Vorige  1, 2
 
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Nederland tijdens WO1 Actieve Topics
Vorige onderwerp :: Volgende onderwerp  
Auteur Bericht
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45457

BerichtGeplaatst: 16 Mei 2010 13:10    Onderwerp: Reageer met quote

http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/viewtopic.php?t=21609

Themadag zat 22 mei 2010 De Belgische vluchtelingen in Nl.
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Tandorini



Geregistreerd op: 11-6-2007
Berichten: 6763
Woonplaats: Laarne

BerichtGeplaatst: 19 Sep 2010 9:07    Onderwerp: Reageer met quote

Vluchtelingen uit België

Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) wilde het Duitse leger over Belgisch grondgebied naar Frankrijk. De Belgische regering hield echter vast aan haar neutraliteit en weigerde het verzoek om Duitse troepen vrije doortocht te geven. Het Duitse leger viel vervolgens België binnen en daarop vertrokken een miljoen Belgen, burgers maar ook soldaten, halsoverkop naar Nederland. Nog eens 500.000 mensen vluchtten naar Engeland of Frankrijk. Toen het oorlogsgeweld zich na oktober 1914 naar Frankrijk verplaatste keerden de meeste vluchtelingen terug naar huis. Zo'n 135.000 Belgen bleven echter tot het einde van de oorlog in Nederland wonen. Zij keerden pas na 1918 naar huis terug.

Massale vlucht
De vluchtelingen staken de Nederlandse grens over waar ze maar konden. ‘Met treinen, met alles dat wielen had, zelfs te voet kwamen de vluchtelingen de grens over. Murw geslagen bleven zij hangen in de grensprovincies, één miljoen mensen.’ Nederland was niet voorbereid op zo'n massale opvang van vluchtelingen. Veel Belgen waren halsoverkop vertrokken en kwamen dus berooid bij de Nederlandse grens aan. Nederland liet ze toch toe omdat het medeleven onder de Nederlandse burgers groot was. Koningin Wilhelmina zei in haar troonrede van 1914: 'Diep begaan met het lot van alle volken, die in den krijg zijn meegesleept, draagt Nederland de buitengewone lasten, die het wordt opgelegd, gewillig en ontvangt met open armen alle ongelukkigen, die binnen zijn grenzen een toevlucht zoeken.'

Neutraal Nederland
Als neutrale natie moest Nederland zich houden aan de verdragen van de tweede Vredesconferentie van Den Haag van 18 oktober 1907. In deze verdragen was vastgelegd dat neutrale landen troepen van oorlogvoerende legers moesten opsluiten en ontwapenen die zich op hun grondgebied bevonden. Om te ontkomen aan Duitse krijgsgevangenschap vluchtten na de val van Antwerpen, op 10 oktober 1914, ongeveer 35.000 Belgische soldaten naar Nederland. Zij werden ontwapend en ondergebracht in zogenaamde interneringskampen. Een aalmoezenier van het Belgische leger omschreef de situatie zo: 'ingesloten, streng bewaakt, zaten onze jongens daar .. opgesloten als misdadigers achter hoge muren en prikkeldraadversperring'. Ook Engelse, Duitse en Franse soldaten verbleven tijdens de Eerste Wereldoorlog op Nederlands grondgebied, allen ondergebracht in kampen.

Noodopvang
De grensstreken in Brabant en Limburg raakten overbevolkt door de plotselinge invasie van één miljoen Belgische vluchtelingen. Het was een chaotische toestand. Roosendaal (16.700 inwoners) ving 50.000 vluchtelingen op. Bergen op zoom (15.500 inwoners) kreeg de zorg over 50.000 ontheemde Belgen. Loodsen, verenigingsgebouwen, gymzalen, kassen en schoolgebouwen dienden als noodopvang. De noodonderkomens waren niet geschikt om lange tijd in te wonen. Toen de Duitse bezetter beloofde dat de Belgen veilig waren in hun vaderland keerden de meesten terug. Ongeveer 100.000 vluchtelingen besloten echter in Nederland te blijven. Zij hadden een eigen huis gevonden of huurden een kamer in een hotel of bij Nederlanders thuis. Armere Belgen konden terecht in speciaal gebouwde barakkenkampen in Uden, Ede en Nunspeet. In Gouda huurde de Nederlandse staat een tuinbouwkassencomplex voor de opvang. Vanaf 1915 verbleven 20.000 Belgen in deze vier kampen.

Internering van soldaten
De 35.000 Belgische militairen die in 1914 naar Nederland vluchtten werden volgens de regels van het oorlogsrecht ontwapend en opgesloten in kazernes. Zij zouden daar tot het einde van de oorlog blijven. Deze internering (algemeen) van soldaten stelde de Nederlandse overheid voor een opvangprobleem. De kazernes in de grensstreek hadden geen plaats voor de vele militairen. Daarom besloot de Nederlandse regering een aantal vaste interneringskampen in te richten. De Belgische militairen werden verdeeld over locaties in Gaasterland, Zeist, Harderwijk en Oldebroek. Gezinsleden van de militairen mochten ook in de kampen wonen. Ook andere buitenlandse militairen kwamen in Nederland terecht. Een kleine groep Duitse soldaten werd naar een depot in Bergen aan zee gebracht. Een aantal Britten zat de oorlogstijd uit in kazernes in Groningen en Leeuwarden.

Kleding en voedsel
In het begin was in Nederland de verontwaardiging over de Duitse agressie in België groot. Spontaan stelden mensen geld, kleding, levensmiddelen en zelfs hun huizen ter beschikking aan de Belgische vluchtelingen. Medeleven leidde ook tot vele particuliere initiatieven om de vluchtelingen te helpen. In heel Nederland werden steuncomités opgericht die geld en goederen inzamelden. Op 7 augustus 1914 werd op het Belgisch consulaat in Amsterdam het ‘Nederlands comité tot steun aan Belgische en andere vluchtelingen’ opgericht. Dit comité coördineerde alle verschillende lokale initiatieven. Al snel werden de enorme aantallen vluchtelingen uit de grensprovincies verspreid over heel Nederland en namen provinciale steuncomité's de zorg over.

Terugkeer
De Belgische regering in ballingschap wilde voorkomen dat Belgische vluchtelingen na de oorlog in het buitenland zouden blijven. Tijdens de oorlog reisden ministers, parlementariërs en priesters door Nederland, Frankrijk en Engeland om de vaderlandsliefde bij hun Belgische onderdanen te promoten. De Belgische regering richtte, met het oog op de terugkeer, ook Belgische scholen op in de vluchtelingenkampen. Zo bleven kinderen verbonden met België. In 1918 kregen ongeveer 13.000 Belgische kinderen les in meer dan zeventig Belgische scholen. Het grootste deel van de Belgische jeugd ging echter gewoon naar Nederlandse scholen. Na het einde van de Eerste Wereldoorlog keerden bijna alle vluchtelingen weer terug naar huis. Slechts een enkeling bleef voorgoed in Nederland.
_________________
"Horum omnium fortissimi sunt Belgae"
"Van hen(de Galliërs) allemaal zijn de Belgen de dappersten"
Julius Caesar(100 VC - 44 VC)
http://nl.escertico.wikia.com/wiki/Militaria_Wiki
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Cnock



Geregistreerd op: 3-8-2005
Berichten: 1771
Woonplaats: Knokke

BerichtGeplaatst: 19 Sep 2010 12:52    Onderwerp: Reageer met quote

Hallo,

voor vluchtoord Ede:
http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/viewtopic.php?t=23017

Cnock
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45457

BerichtGeplaatst: 17 Okt 2010 15:45    Onderwerp: Reageer met quote

Cnock @ 19 Sep 2010 13:52 schreef:
Hallo,

voor vluchtoord Ede:
http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/viewtopic.php?t=23017

Cnock


Schitterend topic! Wat een rijkdom aan gegevens en beeldmateriaal!
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45457

BerichtGeplaatst: 17 Okt 2010 16:02    Onderwerp: Reageer met quote

De opvang van Belgische vluchtelingen in de oorlog


‘Heel Belgenland leek richting de grens te strompelen’

Door: Menno Bos

In het najaar van 1914 stroomden 1 miljoen Belgische vluchtelingen Nederland binnen. De Nederlanders zetten zich massaal in voor de ontheemde Belgen. Wegens voedselschaarste en cultuurverschillen nam het enthousiasme in de loop van de oorlog behoorlijk af. Met 'zachte drang' probeerde men de Belgen over te halen weer naar huis te gaan; daaronder viel ook de internering in kampen.

Nederland wist zich in 1914-1918 - bij de gratie van Duitsland en Engeland - te onttrekken aan het wapengekletter van de Eerste Wereldoorlog. De Duitse troepen lieten Nederland links liggen. Dat betekende echter niet dat onze bevolking helemaal niet in aanraking zou komen met het oorlogsleed. Een miljoen vluchtende Belgen klopten in oktober 1914 aan bij het ruim zes miljoen inwoners tellende Nederland.

De weigering Duitse troepen vrije doorgang te verlenen kwam België duur te staan. De Germaanse oorlogsmachine trok met geweld door het land, maar stuitte in augustus 1914 meteen al op onverwachte tegenstand - met name in de omgeving van Luik. Om het Belgische verzet te breken werden onschuldige burgers - vaak onterecht aangezien voor francs-tireurs - geëxecuteerd en dorpen in brand gestoken. Enige tienduizenden Belgen vluchtten daarop in paniek naar Nederlands-Limburg.

Koningin Wilhelmina liet er in de troonrede van 15 september 1914 geen misverstand over bestaan. Alle vluchtelingen zouden met open armen worden ontvangen. De Nederlandse bevolking toonde zich eveneens van haar beste kant. Lokale particuliere hulpcomités schoten als paddestoelen uit de grond. In Amsterdam werd het landelijke Nederlands Comité tot steun van Belgische en andere vluchtelingen opgericht, in de volksmond het Amsterdams Comité. Er verschenen advertenties in De Telegraaf en het Handelsblad die een massale inzameling van geld en kleding voor de Belgen in gang zetten.

De Nederlandse regering reageerde laat en aarzelend op de Limburgse vluchtelingencrisis. Zij zag - in overeenstemming met de denkbeelden van die tijd - in de opvang van economisch zwakkeren of vluchtelingen geen taak weggelegd voor zichzelf, maar voor welgestelde burgers. Ze greep pas in toen het besef doordrong dat de vluchtelingen langere tijd in Nederland zouden verblijven en de particuliere hulporganisaties de massale toestroom van Belgen niet meer aankonden. Op 25 augustus 1914 besloot het kabinet een eerste vluchtelingenkamp te bouwen in het Gelderse Oldebroek. Wie geen geld had om in zijn eigen onderhoud te voorzien of onzedelijk of crimineel gedrag vertoonde werd hier opgesloten.

Deze uit nood geboren maatregel zou het officiële regeringsbeleid van het kabinet-Cort van der Linden gaan vormen. Pas op 21 september 1914 - ruim zes weken na het begin van de Limburgse vluchtelingencrisis - volgde de oprichting van een Centrale Commissie tot behartiging van de belangen der naar Nederland uitgeweken vluchtelingen. De commissie ressorteerde onder het ministerie van Binnenlandse Zaken en maakte dankbaar gebruik van het netwerk van het particuliere Amsterdams Comité, met wie zij nauw ging samenwerken.

Uitgeputte vluchtelingen
Hoe schrijnend het leed van de in Limburg neergestreken Belgen ook was, het viel in het niet bij dat van de maar liefst één miljoen uitgeputte Belgen die in het begin van oktober 1914 naar ons land kwamen. Het Antwerpse gemeentebestuur had de bevolking aangeraden om de stad - die ieder moment door de Duitsers kon worden gebombardeerd - onmiddellijk te verlaten. De meeste inwoners van de stad en omgeving sloegen op de vlucht. Een aaneengesloten file van voetgangers en wagens strekte zich uit van Antwerpen tot aan de Nederlandse grens.

Treinen reden vanuit het Belgische grensplaatsje Essen om de uitgeputte vluchtelingen naar ons land te vervoeren. De treinstations raakten overvol. Vijfhonderdduizend Belgen zochten hun toevlucht in Noord-Brabant, vierhonderdduizend in Zeeland en honderdduizend in Limburg. De plaatsen Roosendaal en Bergen op Zoom - die in Brabant de meeste vluchtelingen kregen te verwerken - veranderden in Belgische steden. De toegangswegen tot de stadjes raakten verstopt door de kilometerslange stoet van hongerige, verzwakte en paniekerige Belgen.

Een ooggetuige beschrijft begin oktober 1914 in de De Telegraaf hoe honderdduizend Belgische vluchtelingen Bergen op Zoom - een stadje van slechts zestienduizend inwoners - overspoelden. 'Eén defilé van voetgangers, wagens, karren, rijtuigen, kinderwagens, kruiwagens - al wat wielen had - met blinden, zieken, lammen, kinderen, ouderen en huisraad schoof voorbij. Kinderen werden langs de weg geboren. Soldaten liepen te huilen.' Een verslaggever van de Nieuwe Tilburgsche Courant meldt dat in zijn stad niet alleen alle huizen en gebouwen vol lagen met Belgen, maar dat zij ook alle straten vulden, van gevel tot gevel, en er geen open plekje meer te vinden was op de Groote Markt.

Duizenden vluchtelingen, waaronder zieken, invaliden en kleine kinderen brachten - ondanks de vorst - de nacht door in weiland, akker, bos of gewoon op straat, omdat zij niet meer verder konden. Het plaatsje Hulst werd overspoeld door gestrande Belgische militairen. In totaal zouden er - vooral via Zeeuws-Vlaanderen - vijfendertigduizend ons land bereiken. In verband met de neutraliteit werden zij geheel in overeenstemming met de Haagse Conventies uit 1899 en 1907 zo snel mogelijk geďnterneerd in leegstaande kazernes en tijdelijke tentenkampen. Zevenduizend Belgische militairen wisten desondanks te ontsnappen door in burgerkleding de Belgische grens over te steken, waarna zij zich weer bij het Belgische leger voegden.

In een opwelling van nationale liefdadigheid zetten de Nederlanders - die ondanks de neutraliteit best iets van de oorlogssfeer en het gevoel van saamhorigheid wensten te proeven - zich weer massaal in voor de Belgische 'oorlogsslachtoffers'. De ontheemde Belgen gingen een belangrijk deel uitmaken van het maatschappelijk leven in de zuidelijke provincies. Bijna iedereen nam wel een Belg in huis.

Overal verschenen wanhopige oproepen van Belgen, op zoek naar familieleden die ze tijdens de chaotische vlucht uit het oog hadden verloren. De Nederlandse dagbladen stonden vol met advertenties en in treinstations werden briefjes opgehangen. Op muren en schuttingen schreven duizenden Belgen hun naam met daarachter hun tijdelijke woonadres in Nederland. De Centrale Commissie wist uiteindelijk zestigduizend zoekgeraakte personen op te sporen en te herenigen met hun familie.

Fabrieksloodsen
Nederland hield zich aan de in de troonrede verkondigde belofte. De zuiderburen waren welkom in ons land. Wel verliep de opvang chaotisch. Vluchtelingen verbleven bij particulieren, in openbare gebouwen als scholen en kerken, en in fabrieksruimten, havenloodsen of zelfs schepen. In Bergen op Zoom werden tijdelijke tenten- of barakkenkampen opgericht die 'Kijk in de Pot' of 'Plein 13' heetten. Andere tijdelijke onderkomens werden gerealiseerd in de suikerfabriek Java te Roosendaal, het Circustheater in Scheveningen en Amsterdamse pakhuizen aan het IJ. Deze zouden echter spoedig worden ontruimd.

De vluchtelingen werden overgebracht naar permanente barakkenkampen, die men 'Belgische dorpen' noemde omdat ze voorzien waren van een school, een postkantoor, een ziekenhuis, een kerk en soms zelfs een theater of bioscoop - en omdat de regering dat minder negatief vond klinken dan interneringskamp. In Harderwijk, Zeist, Oldebroek en Gaasterland verrezen vluchtoorden voor Belgische militairen. In Uden, Ede en Nunspeet werden kampen voor onfatsoenlijke of armlastigeBelgen uit de grond gestampt. Om hen naar de kampen te lokken staakten de meeste gemeenten eind 1914 de verstrekking van gratis voedsel buiten de vluchtoorden.

Het leven achter het prikkeldraad was in de meeste kampen zwaar en verre van vrolijk. In tochtende en lekkende barakken, waar het bovendien ontbrak aan goede sanitaire voorzieningen en - vanwege het brandgevaar - verwarming wachtten tienduizenden ontheemde Belgen het einde van de oorlog af. Om de orde te handhaven en verveling te voorkomen werd een strak militair regime ingesteld. De kampbewoners moesten zich houden aan een dagindeling met appčls, vaste etenstijden, corveediensten en werkzaamheden binnen - of incidenteel onder bewaking buiten - het kamp. Geďnterneerde Belgen klaagden steen en been over de barakken en de Hollandse keuken. De voedzame Hollandse erwtensoep werd zonder pardon het raam uit gekieperd en kreeg als bijnaam béton armé - gewapend beton.

Een grote mate van vrijheid op het gebied van ontspanning moest het kampleven zo aangenaam mogelijk maken. Kampkrantjes, cabaretavonden, sporten in competitieverband of scholing behoorden tot de mogelijkheden. Bijna zesduizend Belgische geďnterneerden leerden in de kampen lezen en schrijven. Anderen leerden er een vak, bijvoorbeeld timmerman. In Harderwijk legden Belgische militairen een vierhonderd meter lange wielerbaan aan - de grootste van Nederland. En in Amersfoort bouwden Belgische vluchtelingen een monument om Nederland te bedanken voor de opvang.

Patatkraam
Het onduidelijke beleid van het kabinet-Cort van der Linden - deels het gevolg van hiaten in de internationale neutraliteitswetgeving en het daardoor ontbreken van duidelijke richtlijnen voor het vluchtelingenbeleid - gaf de plaatselijke kampcommandant relatief veel macht. De draaglijkheid van het kampleven verschilde daardoor per oord. Ook in de militaire interneringskampen was een tweedeling te zien. In Harderwijk liet kampcommandant Loke de teugels vieren en genoten de geďnterneerden een grote mate van zelfstandigheid. In Zeist voerde commandant Knel juist een streng beleid. Het resultaat was dat de geďnterneerde Belgische militairen in Harderwijk meehielpen met de opbouw van het kamp, terwijl in Zeist de onvrede zo hoog opliep dat Belgische soldaten tegen de kampleiding in opstand kwamen.

Ze plunderden en vernielden de kantine - vanwege de hoge consumptieprijzen - en eisten de 'vrijlating' van drie Belgen die waren opgesloten nadat ze hadden geprobeerd uit het kamp te ontsnappen. De volgende dag begonnen ze de Nederlandse kampbewaarders weer uit te schelden en te bekogelen met stenen. Knel gaf zijn luitenant Mallinckrodt toestemming om met scherp te schieten. Het treurige resultaat: acht doden en twee gewonden.

Het Nederlandse volk beklaagde zich - bij monde van pers en parlement - over het incident en zette vraagtekens bij het vluchtelingenbeleid van Cort van der Linden. Naast de slechte levensomstandigheden in de vluchtoorden vond men het in één vluchtelingenkamp bij elkaar plaatsen van Belgen uit hogere sociale klassen en arbeiders nog het meest bezwaarlijk.

Cort van der Linden nam de kritiek serieus en trof maatregelen. De Belgen kregen meer invloed op het kampleven, gezinshereniging werd toegestaan - geďnterneerde soldaten mochten hun vrouw en kinderen over laten komen, die overigens wel in een in de buurt gelegen gezinskamp moesten verblijven, zoals de 'gezinsdorpen' Heidekamp en Leopoldsdorp bij kamp Harderwijk - verlofregelingen werden versoepeld en Belgen mochten buiten de kampen een baan zoeken, bijvoorbeeld bij Philips of in de Limburgse mijnen. Belgische koks mochten voortaan zelf het eten bereiden. Sommige kampen kregen zelfs - het kon niet uitblijven - een eigen Belgische patatkraam.
Achter de ontevredenheid van de Belgen scholen vaak knagende onzekerheden: het gemis van familieleden en de onduidelijkheid over hun lot. De Belgische - naar Le Havre uitgeweken - regering beschouwde de gevluchte militairen als deserteurs en toonde nauwelijks enige interesse. Belgische conflicten als de taalstrijd woekerden binnen de kampomheining gewoon voort.

De geďnterneerden hadden een grote mate van politieke vrijheid binnen de kampomheining. Dat uitte zich in actieve verenigingen en krantjes waarin politieke kwesties werden behandeld. De door het harde en uitzichtloze kampleven gedesillusioneerde Belgen waren, tot groot ongenoegen van de Belgische regering, vatbaar voor extremistische politieke stromingen als het socialisme of het flamingantisme - een Vlaams-nationalistische stroming die streed voor emancipatie van Vlamingen binnen de Belgische staat.

Halfslachtig beleid
Maar ook buiten de kampen ontstonden conflicten - tussen Belgen en de plaatselijke bevolking. In het Friese gehucht Gaasterland werden vierduizend Belgische militairen geďnterneerd. Het cultuurverschil tussen de norse Friezen en losbandige Belgen bleek bijzonder groot en veroorzaakte enige wrijving. De vrolijke Belgen zwommen in de Zuiderzee, dronken graag, waren nogal eens luidruchtig en aten zelfgevangen kikkers. De Friese meisjes waren ook al niet veilig voor de Belgen. Niet alleen in donkere schuurtjes, ook in het openbaar gebeurden zaken die het Friese calvinistische daglicht niet konden verdragen. In de loop der tijd nam het liefdadigheidsgevoel van de Nederlanders - dat in het begin grenzeloos leek - dan ook sterk af.

Begin november drong generaal Snijders er bij het kabinet op aan het beleid te wijzigen. Van het stafkwartier Oudenbosch had hij vernomen dat er bij Putte geen vluchtelingen maar duizenden Belgische werklozen, 'die hier te landen onderdak en vrije voeding genieten', de grens over kwamen. Generaal-majoor Van Terwisga verbaasde zich erover dat naar hun vaderland teruggekeerde Belgen enige dagen later opnieuw in Nederland waren, terwijl er van een gevaarlijke oorlogssituatie in hun woonplaats geen enkele sprake meer was. In een vluchtelingenkamp had hij een Belg gesproken die een uitkering van de Belgische regering ontving, maar 'dit liever spaarde voor de toekomst'.

Ook binnen het kabinet heerste onvrede over het gevoerde vluchtelingenbeleid. Zo had minister van Oorlog Bosboom liever gezien dat alle vluchtelingen na de overgave van Antwerpen op 9 oktober 1914 naar hun land zouden terugkeren. Cort van der Linden stond er echter op dat ze hier zo goed en gastvrij mogelijk zouden worden opgevangen. Tegelijkertijd realiseerde hij zich dat er snel iets gedaan moest worden aan de negatieve maatschappelijke, economische en sociale gevolgen die de vluchtelingenmassa met zich meebracht, om nog maar niet te spreken over de kosten van opvang.

Het resultaat van deze tegenstrijdige belangen vertaalde zich in een halfslachtig politiek beleid. Enerzijds moesten de vluchtelingen met open armen worden opgevangen, anderzijds verzocht de minister de gemeentebesturen enig mate van 'zachte drang' uit te oefenen om een spoedige terugkeer naar België te bevorderen, zo blijkt uit een circulaire van 17 oktober 1914 gericht aan de Nederlandse gemeentebesturen.

Later verklaarde de minister 'wel eens spijt te hebben gehad' van dit besluit, omdat sommigen het iets te letterlijk hadden opgevat. Zo werden de vluchtelingen in Harderwijk zonder pardon buiten de gemeentegrenzen gezet en kregen enige honderden Belgen in het circustheater van Scheveningen te horen dat het beter was om de trein terug te pakken omdat anders maatregelen zouden volgen. 'Wie nu niet naar Antwerpen teruggaat is een luiaard,' zo sprak de inspecteur van politie die belast was met de dagelijkse leiding in de circustent.

Nederland opende bovendien onderhandelingen met de Duitse bezettingsmacht in België om een spoedige terugkeer van vluchtelingen mogelijk te maken. Generaal-majoor Van Terwisga sprak met de Duitse gouverneur Schröder en legercommandant Frieherr von Bodenhausen in Antwerpen. Zij hadden alle begrip voor de Nederlandse situatie. In een op Nederlands verzoek afgekondigde proclamatie stond dat de naar Nederland gevluchte Belgen uit Antwerpen en omgeving zonder represailles naar hun stad konden terugkeren. Generaal Snijder ging echter niet mee in het enthousiasme van Terwisga. Evenals de meeste Belgen had hij geen enkel vertrouwen in de Duitse beloften.

Het uitnodigen van invloedrijke Antwerpenaren die achterdochtige Belgische vluchtelingen ervan moesten overtuigen dat een veilige terugkeer mogelijk was, had meer succes. In de periode oktober 1914-mei 1915 zouden negenhonderdduizend Belgen ons land weer verlaten. Iets meer dan honderdduizend Belgen verbleven tot het einde van de oorlog in Nederland. Het merendeel van de vluchtelingen kon in zijn eigen onderhoud voorzien en een woning of kamer huren. Zolang zij zich fatsoenlijk gedroegen werden zij niet naar een kamp gestuurd.

Vanaf eind 1914 werd het een stuk moeilijker - zo niet onmogelijk - om Nederland binnen te komen. Om te voorkomen dat smokkelaars, spionnen maar ook vluchtelingen de grens overstaken, spanden de Duitsers een 200 kilometer lange ijzeren draad langs de Belgisch-Nederlandse grens waarop 2000 volt stond. De schatting van het aantal omgekomen slachtoffers varieert van enkele honderden tot enkele duizenden.

Besmettelijke ziekten
Was het interneren van militairen in verband met de Nederlandse neutraliteit volgens het internationaal recht verplicht, dat gold niet voor burgervluchtelingen. Het besluit de armlastige Belgen op te sluiten was niet alleen ingegeven door de wens de Nederlandse neutraliteit te beschermen. Kostenbesparing en maatschappelijke belangen hebben waarschijnlijk een grotere rol gespeeld.

Bovendien kan niet worden uitgesloten dat de regering internering als een derde beleidsmaatregel heeft willen hanteren om de terugkeer van vluchtelingen naar België te bespoedigen. In die richting wijst ook een nota van de Amsterdamse gemeentelijke commissie voor Belgische vluchtelingen van 19 oktober 1914, waarin men zich letterlijk afvraagt of internering deel uitmaakte van het terugkeerbeleid.

In een aan het einde van 1914 gehouden kamerdebat rept premier Cort van der Linden hier niet over. Volgens hem werden burgers geďnterneerd wegens 'gebrek aan plaats, overbevolking omdat sommige particulieren uit winstoogmerk zes of zeven vluchtelingen in huis haalden voor wie zij 0,35 gulden per volwassen persoon en 0,20 gulden per kind ontvingen, onhygiënische omstandigheden en het uitbreken van besmettelijke ziekten.'

In hetzelfde kamerdebat werd aan de minister gevraagd of hij het niet had kunnen zien aankomen dat - om een plaatselijke journalist te citeren - in oktober 1914 'heel Belgenland richting de Nederlandse grens leek te strompelen'. Cort van der Linden verklaarde dat de regering in augustus en september wel degelijk rekening hield met een toenemend aantal vluchtelingen als gevolg van de Duitse opmars in België en dat ze daartoe enkele landelijke en provinciale comités had opgericht.

'Wat ik echter niet heb voorzien was de enorme massa die ons land overstroomd heeft en waarvoor de organisatie is bezweken. Dat heeft de Nederlandse regering niet voorzien, de Belgische regering niet, niemand,' aldus Cort van der Linden. 'Maar,' vervolgt de bewindsman, 'er moest vervoer en opvang voor de duizenden en duizenden vluchtelingen worden geregeld. Dat is door het hele land gebeurd in nog geen twee dagen tijd - wat een prachtig stuk werk is geweest.'

Dit verhaal is gebaseerd op Notulen van de ministerraad 1914-1918, en in het bijzonder op de Correspondentie met de opperbevelhebber land- en zeemacht 1914-1918, die berusten in het Nationaal Archief.


(c) http://www.historischnieuwsblad.nl/00/hn/nl/162/artikel/6984/De_opvang_van_Belgische_vluchtelingen_in_de_oorlog_.html
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45457

BerichtGeplaatst: 05 Apr 2011 10:28    Onderwerp: Reageer met quote

Belgen in Zeist tijdens de Eerste Wereldoorlog

Nederland was tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914- 1918) neutraal. Toch was er hier grote militaire activiteit. Het Nederlandse leger was vier jaar lang gemobiliseerd en bewaakte de grenzen. Op de Utrechtse Heuvelrug werden mobilisatiekampen opgericht en in het Kamp van Zeist werden na de inval van de Duitsers op Belgisch grondgebied veel Belgische vluchtelingen opgevangen. In oktober viel Antwerpen en om aan krijgsgevangenschap te ontkomen vluchtten 32.000. Belgische soldaten naar Nederland. Daar werden ze, zoals afgesproken in het ‘Landonzijdigheidsverdrag’, vastgenomen en in interneringskampen geplaatst. Eén van die kampen was bij Zeist. In oktober 1914 waren er al 16.500. militairen geďnterneerd in de Juliana van Stolbergkazerne, dat was een veel te groot aantal voor de voorzieningen aldaar. Grote onrust en wantoestanden waren het gevolg.

Besloten werd om vier interneringskampen te bouwen voor elk 6.000. man. Er kwamen twee kampen op het grondgebied van Zeist en Soest. Aanvankelijk waren ook daar de omstandigheden niet best. Na een opstand onder de geďnterneerden, waarbij maar liefst acht doden en 18 gewonden vielen in december 1914, werd het iets beter. De geďnterneerde militairen kregen veel bezoek van familie. Hele gezinnen bivakkeerden in de buurt van de kampen. De pensionhouders op de Heuvelrug hadden een prima inkomstenbron aan de Belgische gasten! In 1916 werd door de overheid besloten om ook voor de vrouwen en kinderen van geďnterneerden kampen te maken. Zo ontstonden Albertsdorp in Soesterberg en Elisabethdorp en Nieuwdorp in Amersfoort. Expres wat verder van de mannenkampen af vanwege de ‘goede zeden’.

Om de verveling in de kampen van geďnterneerden wat te verdrijven werd er van alles georganiseerd. Zowel door de geďnterneerden zelf als door de autoriteiten. Zo waren er sportwedstrijden, men kon cursussen volgen, er werd getekend en aan houtsnijwerk gedaan. Zeistenaar Evert van Tellingen heeft veel met houtsnijwerk versierde kistjes van Belgische militairen verzameld. Evert: “Eén van de eerste kistjes vond ik toevallig op een verzamelmarkt zo’n 15 jaar geleden. Ik dacht dat het door een meubelmaker gemaakt was, maar toen ik me meer in de herkomst van het kistje ging verdiepen bleek het gemaakt te zijn door een Belg die in het kamp bij Zeist had gezeten.

Toen ik dat wist kocht ik ieder kistje dat ik daarna tegen kwam. Zo komt het dat ik er ondertussen meer dan 50 heb. Ik heb ook een kistje in mijn bezit gekregen via de huishoudster van Jonkvrouw van de Poll. Jonkvrouw van de Poll had blijkbaar ook een kistje gekregen van een militair en die heeft ze uit aardigheid weer aan haar huishoudster gegeven. Het leuke van de kistjes is dat er geen één gelijk is. Ze hebben allemaal hun eigen verhaal… De militairen gebruikten vaak ‘sigarenkistjeshout’ en been. De sloten werden gemaakt van been en het hout werd vaak ‘ingelegd’, een monnikenwerk, maar erg mooi.”

Literatuur/websites: Volkers, K., Geheim landschap. 200 jaar militairen op de Heuvelrug. (Utrecht 2006).

Beeldmateriaal: Zeister Historisch Genootschap/ Van de Poll-Stichting. Interview en beeldmateriaal: Evert en Gerrie van Tellingen.
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45457

BerichtGeplaatst: 16 Aug 2013 10:33    Onderwerp: Reageer met quote



Belgisch Interneeringsdepot te Amersfoort November 1914. Trompetter der Artillerie. Vestingartillerist

Nog veel meer moois op: Geheugen van Nederland
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Percy Toplis



Geregistreerd op: 9-5-2009
Berichten: 13573
Woonplaats: Suindrecht

BerichtGeplaatst: 03 Feb 2014 16:17    Onderwerp: Reageer met quote

Inventaris van het archief van het vluchtoord "Plein XIII" 1914-1919

door C. Slootmans
Bergen op Zoom ca. 1952

http://www.markiezenhof.nl/ead/pdf/116.pdf?1390853285
_________________

"Omdat ik alles beter weet is het mijn plicht om betweters te minachten."
Marcel Wauters, Vlaams schrijver en kunstenaar 1921-2005
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45457

BerichtGeplaatst: 26 Jul 2014 10:48    Onderwerp: Reageer met quote

Brabantse zaken tijdens de Eerste Wereldoorlog

Quote:
Voor Nederland ligt de Eerste Wereldoorlog in een ver verleden. Het is niet zo tastbaar als de Tweede Wereldoorlog, omdat er geen slagvelden zijn geweest en wij geen nageslacht zijn van honderdduizenden gesneuvelde soldaten. Toch heeft de Eerste Wereldoorlog wel degelijk impact gehad op het dagelijkse leven.

Noord-Brabant heeft als grensprovincie dicht tegen het front gezeten. Langs de uitgestrekte grenslijn met België rook men de geur van dode soldaten. Zag men de rook van brandende loopgraven. Hoorde men de aanhoudende bommenregen. En voelde men de angst voor al het oorlogsgeweld. Naast de zintuiglijke ervaringen 'op afstand' hebben de Brabanders ook op eigen grondgebied de gvolgen van de oorlog ondervonden.

In een serie blogs belichten we 'Brabantse zaken' tijdens de Eerste Wereldoorlog. Bijvoorbeeld Vluchtoord Uden, een compleet uit de grond gestampt zelfvoorzienend 'dorp' voor Belgische vluchtelingen. De door de overheid opgezette Levensmiddelenbedrijven, die de tekorten zodanig moesten reguleren dat de orde gehandhaafd bleef. Het verhaal van de Belgische vluchteling Louis Pirenne, de gelijknamige vader van de oud-rijksarchivaris van Noord-Brabant. De Scheutisten, missionarissen uit België, die massaal in het dorpje Esch neerstreken. Opvallend, omdat er een missiehuis op Sparrendaal in Vught was.

De komende weken zal er elke maandag een blog verschijnen over de Eerste Wereldoorlog in Brabant. Houd de weblog in de gaten en maak kennis met Brabantse zaken tijdens de Eerste Wereldoorlog!


http://www.brabantbekijken.nl/2014/06/brabantse-zaken-tijdens-de-eerste.html
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45457

BerichtGeplaatst: 29 Jul 2014 16:20    Onderwerp: Reageer met quote

Uit de Limburger Koerier van 17 augustus 1914.
Maastricht, 16 Aug.
Quote:
De Roode Kruis-auto's brachten heden verschillende Belgische burgers uit Visé aan, die door Duitsche kogels waren getroffen.
Zij worden naar Calvariënberg overgebracht.
Treurig was de aanblik der groepen Waalsche vrouwen en kinderen die, van slechts enkele der meest noodzakelijke bagage in mandjes en dekens voorzien, schreiend in de voor haar zoo vreemde stad binnentrokken.
Door de goede zorgen der gemeente werd de circa 260 vluchtelingen voorloopig onderkomen in de lokalen der Rijkskweekschool verschaft.



http://forum.mestreechonline.nl/showthread.php?t=1247
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45457

BerichtGeplaatst: 12 Aug 2014 15:58    Onderwerp: Reageer met quote



Uit De Prins 1914 ( eigen collectie)
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Ger



Geregistreerd op: 25-6-2008
Berichten: 226
Woonplaats: Sneek

BerichtGeplaatst: 21 Jul 2015 5:58    Onderwerp: Lijst met Belgische vluchtelingen in Nederland gedurende WW1 Reageer met quote

Bestaat er een lijst of is er een site waar de namen van alle Belgische vluchtelingen tijders WW1 in Nederland op staan ??

Dit ivm stamboomonderzoek.
_________________
Laat WW1 en WW2 een leerschool voor de mensheid zijn
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail
Finnbar
Moderator


Geregistreerd op: 5-11-2009
Berichten: 6976
Woonplaats: Uaso Monte

BerichtGeplaatst: 21 Jul 2015 7:38    Onderwerp: Re: Lijst met Belgische vluchtelingen in Nederland gedurende Reageer met quote

Ger @ 21 Jul 2015 5:58 schreef:
Bestaat er een lijst of is er een site waar de namen van alle Belgische vluchtelingen tijders WW1 in Nederland op staan ??

Dit ivm stamboomonderzoek.


Dit al geprobeerd? http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/viewtopic.php?t=4159
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail
Ger



Geregistreerd op: 25-6-2008
Berichten: 226
Woonplaats: Sneek

BerichtGeplaatst: 21 Jul 2015 12:18    Onderwerp: Uw voorouder was een Belgische vluchteling ?? Reageer met quote

Finnbar de link die Yvonne indertijd doorgaf bestaat niet meer.

http://www.nationaalarchief.nl/voorouders/ondersteuning/gids/vluchteling_migrant/vluchtelingengids_bijlage.asp?ComponentID=6991&SourcePageID=7002#1
_________________
Laat WW1 en WW2 een leerschool voor de mensheid zijn
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45457

BerichtGeplaatst: 22 Jul 2015 7:25    Onderwerp: Reageer met quote

http://www.gahetna.nl/zoeken/q/zoekterm/belgische%20vluchtelingen/t/toegangen/t/webexpo/t/fotocollectie/t/kaartcollectie/t/indexen/t/comments/t/ugc
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Ger



Geregistreerd op: 25-6-2008
Berichten: 226
Woonplaats: Sneek

BerichtGeplaatst: 20 Okt 2015 9:53    Onderwerp: Wonen in een vluchtelingenbarak in WO1. Reageer met quote

Lees hier verder:

http://historiek.net/elk-huisje-heeft-zijn-kruisje/53839/

Bron: Historiek.net
_________________
Laat WW1 en WW2 een leerschool voor de mensheid zijn
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45457

BerichtGeplaatst: 26 Sep 2017 9:49    Onderwerp: Reageer met quote

Urk - Leven in een 'hel op aarde' op het 'eiland van de duivel': de benamingen voor Urk waren zo'n honderd jaar geleden niet mals. Het Île du Diable (duivelseiland) vormt dit jaar het centrale thema voor Urk in Wintersferen.

Duivelseiland.
Het is niet een benaming die tegenwoordig snel met het vrome Urk in verband wordt gebracht. Toch was er volgens de geďnterneerden op het eiland geen passender naam dan Île du Diable. In de Eerste Wereldoorlog werden gedeserteerde officieren op het eiland vastgehouden. De mannen ervoeren het eiland echt als een hel op aarde.

Interneringskamp

Op de meest prominente plek van het eiland, tussen de vuurtoren en het Kerkje aan de Zee, opende in 1915 een interneringskamp voor gedeserteerde Franse, Britse en Belgische officieren. Urk was destijds nog een eiland; de ideale plek om deze officieren vast te houden.

De gevangenen hadden het zwaar: doordat de barak aan zee stond, werd het er in de winter ijzig koud. Ziekten als tuberculose en bloedarmoede velden menig gevangene. Voor de geďnterneerden was Urk de hel op aarde, daarom noemden ze het: `Île du diable', het duivelseiland.

Oorlogsgebied

Nederland was niet actief in de Eerste Wereldoorlog, maar Urk zat er dus middenin. 'Urk was echt oorlogsgebied,' zegt Meindert Kramer van Stichting Urk Promotie. 'Er verrees een gigantische barak, waar de vluchtgevaarlijken werden vastgehouden. Het waren niet de gemakkelijkste gevangenen. En op het eiland was alles verkrijgbaar op de bon.'

Dat resulteerde uiteindelijk in de Boteroproer en de Petroleumopstand, centrale thema's tijdens Urk in Wintersferen in 2013.

In de eerste editie van Urk in Wintersferen werd al zijdelings aandacht besteed aan de gevangenen op het voormalige eiland. 'Maar er zit toch zoveel in dat we er meer mee kunnen,' vertelt Kramer. Hij vertelt over de inventiviteit van de gevangenen, die verschillende ontsnappingspogingen deden. 'Er werd bijvoorbeeld een tunnel gegraven. Dan was je uit het kamp, maar zat je alsnog op het eiland.'

'We zijn de kneuterigheid voorbij'

Om Urk in Wintersferen weer goed neer te zetten, is de organisatie naarstig op zoek naar - met name - mannelijke figuranten voor de rol van gevangenen en Urker bewakers.

Kramer heeft er goede hoop op dat het goed komt. 'Het evenement leeft enorm merken we,' zegt hij. 'De eerste posts op Facebook hebben een enorm bereik.'

Door de grote bezoekersaantallen is Urk in Wintersferen bovendien de 'kneuterigheid' voorbij, meent Kramer. 'Ieder jaar hebben we meer bezoekers. We nemen daarom meer maatregelen om de verkeersstromen te regelen en het gebied wordt dit jaar uitgebreid.'

https://www.flevopost.nl/nieuws/urk/509390/terug-naar-duivelseiland-met-urk-in-wintersferen.html
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privé bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Berichten van afgelopen:   
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Nederland tijdens WO1 Tijden zijn in GMT + 1 uur
Ga naar Pagina Vorige  1, 2
Pagina 2 van 2

 
Ga naar:  
Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
Je mag geen reacties plaatsen
Je mag je berichten niet bewerken
Je mag je berichten niet verwijderen
Ja mag niet stemmen in polls


Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group