Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index Forum Eerste Wereldoorlog
Hťt WO1-forum voor Nederland en Vlaanderen
 
 FAQFAQ   ZoekenZoeken   GebruikerslijstGebruikerslijst   WikiWiki   RegistreerRegistreer 
 ProfielProfiel   Log in om je privť berichten te bekijkenLog in om je privť berichten te bekijken   InloggenInloggen   Actieve TopicsActieve Topics 

Het vergeten verhaal van een Turks-Arabische soldaat

 
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Gallipoli Actieve Topics
Vorige onderwerp :: Volgende onderwerp  
Auteur Bericht
Yvonne
Admin


Geregistreerd op: 2-2-2005
Berichten: 45457

BerichtGeplaatst: 25 Nov 2010 0:28    Onderwerp: Het vergeten verhaal van een Turks-Arabische soldaat Reageer met quote

[b]Het vergeten verhaal van een Turks-Arabische soldaat

Donderdag 18 november 2010 | Ozan TŁrkdogan | Reacties: 3
In 1925 schreef de Osmaanse Arabier Sulayman Hadj Ali zijn memoires over zijn dienstplichtige tijd in het Osmaanse leger. De memoires waren lange tijd onopgemerkt gebleven, omdat zijn nakomelingen geen Arabisch, maar Turks leerden spreken. Totdat zijn kleindochter Meltem Halaceli (32) deze vertaalde voor haar scriptie.

Meltem Halaceli is geboren en getogen in Nederland, ze studeerde in 2008 af voor haar opleiding Arabische Taal en Cultuur aan de Universiteit van Amsterdam en leerde aldus het Arabisch lezen en schrijven. De memoires die zij vertaalde van haar opa, die rond de Eerste Wereldoorlog als soldaat diende voor het Osmaanse rijk, is zeldzaam materiaal.

Ongeletterdheid
Hoogleraar Turkse Talen en Culturen en directeur van het Internationale Instituut voor Sociale Geschiedenis Erik Jan-ZŁrcher zegt hierover: 'In die tijd heerste er onder de Osmaanse boerenbevolking, waaruit het leger bestond, een grote mate van ongeletterdheid, daarom zal je niet veel memoires treffen zoals bij de Duitse of Engelse legers ten tijde van de Eerste Wereldoorlog.' Lange tijd bleven de memoires bewaard bij de oudste zoon van Sulayman Hadj Ali in de Zuid-Turkse stad Adana, totdat zijn jongste zoon - Mustafa Halaceli - ruim 75 jaar na dato het schrift meenam naar Nederland zodat zijn dochter deze kon vertalen. Door de invoering van het Latijnse alfabet en de vergaande hervormingen, waaronder de Turkificering van minderheden konden de kinderen van Hadj Ali geen Arabisch lezen of schrijven.

Syrisch-Arabische dialect
Het was voor Meltem een uitdaging deze te vertalen: 'Mijn opa schreef zonder de zogeheten "harakat", de schrijfmethode waarmee vocalen worden aangegeven, en hij schreef in het Syrisch-Arabische dialect zoals dat gesproken werd in 1925. Mijn vader liet het eerst vertalen door een kennis uit Adana, die hier en daar censuur pleegde en samenvattingen maakte, vermoedelijk vanwege de beladen onderwerpen.'
Uit de memoires blijkt dat Meltems opa twaalf jaar als soldaat heeft gevochten op verschillende plaatsen en een bewogen leven heeft gehad in een cruciale tijd in de geschiedenis, namelijk de ondergang van het Osmaanse Rijk en het ontstaan van de huidige Turkse republiek. Hierin vonden er verschillende historische oorlogen plaats. Hij heeft de beroemde aanval van de Britten op Gallipoli (ook wel bekend als de Slag om Gallipoli in de Dardanellen) meegemaakt en werd daarna vervoerd naar Gaza om weer oog in oog te komen met de Britten. In 1916 werd hij samen met duizenden andere soldaten meegenomen naar werkkampen in CaÔro en werd drie jaar lang te werk gesteld als krijgsgevangene. Na zijn bevrijding belandde hij weer in een oorlog, nu tegen de Grieken. Toen eindelijk zijn oorlogsjaren in Turkse dienst voorbij leken, werd de Arabische gemeenschap die al eeuwenlang in Adana en omstreken woonde bedreigd met deportatie.

Gemengde reacties
Tijdens Meltems onderzoek voor haar Master-scriptie, werkte zij voor het Fonds voor de Letteren (sindskort heet dit het Nederlands Letterenfonds) en haar scriptie trok de aandacht van radio-journalist en documentaire-maker Mathijs Deen van de VPRO. Hij was zodanig onder de indruk van de levensloop van haar opa dat hij een radiouitzending maakte in twee delen. Samen met Meltem en haar vader reise hij naar Turkije om familieleden de vertaling voor te leggen en hun mening over de geschhiedenis van het familielid te horen. De reacties liepen uiteen, waren niet onverdeeld positief.
Haar oudste oom wilde een periode niet meer met haar vader spreken. Hij had de memoires vijftien jaar lang in zijn boekenkast staan en wilde het terug. Meltem: 'Al die tijd was er niets mee gedaan en zijn zoon wilde de memoires nu als geschenk overdragen aan een opperbevelhebber van het Turkse leger. Als dat gebeurd zou zijn, vrees ik dat het verdwenen zou zijn geweest en de wereld verstoken zou zijn gebleven van dit stukje bijzondere geschiedenis.'

Roerige tijden
De dienstplicht van Sulayman Hadj Ali, Meltems opa, speelde zich af in politiek zeer roerige tijden, zowel regionaal als internationaal vonden er grote machtsverschuivingen plaats. Het zijn grote ontwikkelingen geweest waar Hadj Ali zich middenin bevond als soldaat en die zijn leven in grote mate hebben beÔnvloed. Het Osmaanse rijk werd in de beginjaren van de twintigste eeuw door Europeanen vaak omschreven als Ďde zieke maní. Alle andere imperialistische rijken, zoals het Britse, het Duitse en het Franse rijk waren grotendeels reeds opgehouden te bestaan en omgevormd tot seculiere natiestaten. Ook het Osmaanse rijk werd dit lot niet bespaard en verloor het ene na het andere gebied aan vijandige Europese mogendheden.

Meltem: 'Met de komst van de nieuwe leiders, de Jong Turken en later Mustafa Kemal Ataturk, werd het eeuwenlange sultanaat afgeschaft en langzamerhand een proces van nationbuilding ingezet dat gepaard ging met onderdrukking, assimilatie en deportatie van minderheden zoals Koerden, ArmeniŽrs en Arabieren.' Over deze periode schrijft haar opa:

'O luister mijn naaste broer, het was 1 april 1924. Zij hadden in de kranten geschreven dat ze de hele Arabische gemeenschap haatten. Ze haatten ons nadat wij hen steun hadden verleend en we samen met hen vochten in de tijd van de oorlog. We moesten van hen onze stad, onze levens en onze huizen verlaten. (Ö) Wat een ongelukkige dag was dat (Ö) Ze pakten ons land en ons geld af en verdeelden het onderling. (...) Beste broeder verwaarloos deze geschiedenis niet, maar leef je in alsof je er zelf bij was.'

Dat Sulayman Hadj Ali veel heeft geleden wordt ook pijnlijk zichtbaar in fragmenten over het moment waarop de Britse troepen de Ottomanen versloegen in Gaza in 1917 en alle overlevenden tot krijgsgevangen maakten en meenamen naar CaÔiro. Hierover schrijft hij:

'De Engelsen marcheerden ons naar Egypte, we liepen overdag en ís nachts zonder eten en te slapen. Halverwege lieten ze ons zitten tussen twee bergen (Ö) We dachten dat het onze dood zou worden en we begonnen te huilen en te schreeuwen. Sommigen vroegen om vergiffenis van God, anderen riepen "vaarwel". (...) Mijn bloed droogde op van angst, totdat de bewaker gebaarde dat we verder moesten lopen. Onze harten waren uitgeput vanwege gebrek aan slaap.'

Het zware leven dat haar opa heeft moeten doorstaan heeft een grote impact op Meltem gehad: 'Al de ellende die hij heeft meegemaakt, waarover ik verwonderd ben dat hij het heeft overleefd, en het besef dat ik ondanks al die levensgevaarlijke momenten die hij heeft overleefd toch rondloop op deze aarde, is niet te bevatten.'
Haar opzienbarende scriptie heeft inmiddels de belangstelling van een grote uitgeverij getrokken. Een roman ligt in het verschiet. Een roman waarin de geschiedenis van de Turkse Republiek verteld wordt vanuit het zeldzame en bijzondere perspectief van haar Arabisch Alawietische grootvader uit Adana, Sulayman Hadj Ali.

De radio-uitzendingen zijn te beluisteren via:
http://geschiedenis.vpro.nl/programmas/3299530/afleveringen/43776649/

http://www.wereldjournalisten.nl/artikel/2010/11/18/het_vergeten_haal_van_een_turks-arabische_soldaat/
_________________
Met hart en ziel
De enige echte

https://twitter.com/ForumWO1
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privť bericht Verstuur mail Bekijk de homepage
Berichten van afgelopen:   
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Gallipoli Tijden zijn in GMT + 1 uur
Pagina 1 van 1

 
Ga naar:  
Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
Je mag geen reacties plaatsen
Je mag je berichten niet bewerken
Je mag je berichten niet verwijderen
Ja mag niet stemmen in polls


Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group